Over goede voornemens, telefoonverslaving en de NPO

Maandelijkse Mijmeringen in januari

Jan 08, 2026

Het kost je 8 minuten en 30 seconden om te lezen over o.a: 
- mijn goede voornemens 
- Sneeuwpret foto's 
- wat gedachten over de bezuinigingen bij de NPO

GELUKKIG NIEUW JAAR!! 2026. Januari. De maand om met frisse moed weer aan de slag te gaan, met je lijstje met goede voornemens bij de hand. De een stopt met roken, de ander met drinken. Meer sporten, minder snoepen. (Ik stuurde mijn lieve team een nieuwjaarspakketje met ouboterkoek op, zodat ze dat laatste punt - indien ze zich dat voorgenomen hadden - gelijk weer in de wind konden slaan)

In mijn twee weken durende kerstvakantie wisselden groepsdiners en (buik)griepen elkaar af. In het laatste weekend knapten we op en sloten we toch nog ontspannen de kerstvakantie af. Wandelen door de sneeuw, koffie drinken en veel kletsen. Over de hoogtepunten van het afgelopen jaar en onze goede voornemens voor het komende jaar. Cliché, maar ook heel interessant. En uit een gesprek van persoonlijke voornemens vloeit ook altijd een gesprek over de vraag: Hoe kijken we naar de wereld zoals hij nu voor ons ligt. Of misschien dat het nu eerder andersom was, dat onze goede voornemens juist uit dát gesprek over de wereld voortvloeiden. Minder op mijn telefoon zitten - zeker als ik met Maas, of überhaupt andere mensen ben - en mezelf toestaan iets vaker stil te staan. Ik speel nog maar 4 concerten, en dan komt er een lange tour-pauze. Heeel jammer, maar ik kijk ook uit naar de lege(re) agenda die zich voor me uitstrekt.

Telefoonverslaving

Een van de voornemens die bij vrijwel iedereen in mijn omgeving hoog op de prioriteitenlijst staat is om minder op de telefoon te zitten. We zijn allemaal telefoonverslaafd, zo concludeerden we tijdens de vele kerst-etentjes. Er werden beschaamd instagramfuiken besproken en scherm-tijden gedeeld.

Ook ik breng teveel tijd door op Instagram terwijl ik tegelijkertijd bang ben dat ik te weinig post. En op een van mijn scroll-avonturen las ik een column van Brankele Frank voor het Financieel Dagblad1, over de mythe van de telefoonverslaving. Ze schreef over het verschil tussen verslaving en gewoonte, en dat als je in dit geval je telefoon en social media gebruik als verslaving bestempelt, je jezelf eigenlijk impliciet vrijwaart van de verantwoordelijkheid van je overconsumptie.

“Om medisch van een verslaving te spreken moeten aan een aantal criteria worden voldaan: afhankelijkheid van substantie, afkickverschijnselen bij gebrek, verandering in beloningscircuits die leiden tot compulsief en zelfdestructief gedrag, en vaak ook tolerantie.

Een gewoonde daarentegen is een efficiëntiemechanisme: gedrag dat je zo vaak herhaalt dat het routinematig wordt. Het zijn cognitieve associaties tussen stimulus en respons. Een bepaalde context roept automatisch een handeling op. Sta je te wachten op de trein? Telefoon. Verveel je je in een gesprek? Telefoon.”

Ze gaf als tip om als experiment elke keer dat je je telefoon wilt pakken een dwarsliggerboekje tevoorschijn haalt. Wij proberen thuis de telefoon vaker fysiek in een la te leggen zodat we hem niet eens in de buurt hebben. Want laten we eerlijk zijn: de hele dag bereikbaar zijn is nergens voor nodig. Zo belangrijk zijn we niet.

Minder op je telefoon zitten vraagt dus vooral veel wilskracht. Dat is een domper, want dan moet je zelf aan de bak. Karel stuurde mij begin december een artikel door van POM over het creëren van meer smartphone vrije momenten. Een tip om te lezen als je hier ook mee worstelt. Ernst-Jan Pfauth en Alexander Klöpping helpen je niet alleen nadenken over het probleem, maar hebben ook veel handige en zeer concrete tips. (Je scherm op zwart-wit zetten bijvoorbeeld, dat heeft mij al een beetje geholpen!)

Ik ben even benieuwd: heb jij hier ook last van? En wat helpt jou? Nog goede tips?

De NPO

Een van de zorgen die werden geuit toen we het hadden over “De wereld zoals hij nu voor ons ligt” is het gebrek aan nationale liefde voor kunst en muziek. Begrijp me niet verkeerd, ik weet hoeveel liefde er vanuit mensen is voor muziek en kunst, maar Nederland, de overheid, lijkt de waarde voor een maatschappij niet altijd echt goed te doorvoelen. Ik ben er heilig van overtuigd dat er een grote steun vanuit de overheid nodig is voor kunst en cultuur. Dat niet elke kunstvorm winstgevend zou moeten zijn, en dat een overheid een rol te spelen heeft in het beschikbaar maken van kunst, een podium bieden aan makers, cultuureducatie verbreden, het belang van kunst en cultuur onderschrijven.

Dat brengt met op de NPO. In 2027 moet 15% van het hele NPO budget (156 miljoen) bezuinigd worden, en daar wilde ik - zo aan het begin van het jaar - even iets over delen. De NPO gaat over veel meer dan kunst, dat weet ik, maar het is een omroepmaatschappij met een publieke functie, met allerlei omroepen die verschillende soorten dingen maken. Dingen die mensen inspireren, bewegen, vermaken. Dingen die zonder de NPO nooit gemaakt zouden kunnen worden. Mijn makershart ging kapot bij het horen over de bezuinigingen en het verdwijnen van sommige programma’s. Maar nu hoorde ik laatst Royce de Vries in de podcast Rechtpraten iets zeggen over de bezuinigingen bij de NPO wat me nog lang bezig hield. Hij legde uit waarom ook híj, met een juridische blik, zich zorgen maakte over de bezuinigingen. Dat hij het als een extra signaal zag dat de rechtstaat kwetsbaarder wordt. Een andere kijk op de bezuinigingen dan ik had met mijn makers-bril, maar een ongelofelijk belangrijke blik die ik graag met je deel:

“..Maar waar ik me vooral aan stoor is dat mensen heel erg onderschatten hoe belangrijk de NPO is. Zeker in deze tijden. We leven in tijden dat grote tech bedrijven steeds belangrijker worden. Dat sociale media platforms steeds groter bereik hebben. Waardoor ook fake-news heel erg in opkomst is. Nu was er ook laatst weer een artikel in de media dat er vanuit het buitenland door middel van trollen, valse accounts, ook weer sturende berichten op sociale media worden geplaatst. Daarom is het heel belangrijk dat er een een instituut als de NPO financiële slagkracht heeft. Ook daadwerkelijk iets kan neerzetten. En dat we niet alleen maar op commerciële media vertrouwen. Kijk we hebben in Nederland goede commerciële media, RTL nieuws is echt een instituut. Ook Talpa heeft Hart van NL, maar mensen realiseren zich niet dat de media in NL in handen is van twee hele grote bedrijven. DPG Media en Mediahuis. DPG media heeft bijna alle kranten in bezit en tegenwoordig is het ook eigenaar van RTL nieuws. Dat is ongelofelijk kwetsbaar in het medialandschap. Want stel dat Elon Musk, die heeft X al gekocht, en vervolgens is hij bij X het beleid gaan doorvoeren dat mensen die een rechtse mening hebben dat die in het algoritme beter naar voren komen. Dat het rechtse geluid […] veel meer gehoord wordt, veel meer gelezen wordt. Stel dat een type alla Musk denkt: hee ik tel even een paar miljard neer en ik kook DPG media, en vanaf nu gaan alle kranten een extremer geluid laten horen. Vanaf nu gaat Trouw, of al die andere kranten, opschrijven wat ik vind. Dat is natuurlijk ongelofelijk kwetsbaar. En als er dan instituten als de NPO of NOS er niet meer zijn, of geen financiële middelen meer hebben om een goed tegengeluid te geven, is dat medialandschap helemaal niet meer divers. Mensen realiseren zich niet, dat je zonder een sterke NPO de democratische rechtstaat zoals we die kennen, kwetsbaarder wordt.”

Maar niet getreurd, zoals ik in het begin ben ik ook hoopvol. Er zijn zoveel lieve mensen in de wereld, en er worden zoveel mooie dingen gemaakt. Met de tijd die me zich de komende periode voor me uitstrekt ga ik proberen weer vaker mooie dingen te zien. Films, voorstellingen, concerten. En wat ik ontdek zal ik zeker met je blijven delen!

Tot slot nog even dit:

Je kunt je abonneren op deze brief, zo krijg je mijn maandelijkse brief aan jou in je mailbox. Mocht je willen reageren op de brieven, kun je ook een gratis account aanmaken op substack. Daar kun je mijn oude brieven terugvinden en een wereld aan andere nieuwsbrieven in allerlei categorieën. Maar om alleen deze brief van mij aan jou te lezen, hoeft dat niet. Deze mail komt ook gewoon in je mail terecht, waar je hem kunt lezen. Alles is goed. Hoe dan ook fijn dat je er bent.

Dat was het voor nu. Tot in Augustus!

Veel liefs,

Maaike

Als je in haar berichten terugzoekt vind je de tekst, leuk om even te lezen!